VI.	Kontrola  działalności  programowej  nadawców

6.1 	Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji prowadzi kontrolę działalności nadawców, w tym kontrolę zgodności nadawanych programów z ustawą o radiofonii i telewizji, prawem prasowym, prawem autorskim i innymi regulacjami prawnymi, odnoszącymi się do sfery działania mediów audiowizualnych. 
Kontrola odbywa się w granicach określonych ustawą i nie narusza  prawa nadawców do samodzielnego kształtowania programów. 
Obok ustawowych regulacji dotyczących wszystkich nadawców, działania kontrolne Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji obejmują realizację tych przepisów, które odnoszą się do poszczególnych grup nadawców. W szczególności chodzi tu o realizację zadań związanych ze statusem nadawców publicznych i wypełnianie warunków koncesji przez pozostałych nadawców.
Stałymi narzędziami kontrolnymi są sprawozdawczość programowa nadawców oraz monitoring programów. Obie formy kontroli obejmują zarówno nadawców publicznych jak i koncesjonowanych.

6.2	W corocznych sprawozdaniach nadawców z działalności programowej zawarte są dane o strukturze gatunkowej programów oraz o wypełnianiu przez nadawców zobowiązań  wynikających z ustawy o radiofonii i telewizji, rozporządzeń KRRiT i warunków koncesji.
Wymienione formy kontroli pozwalają ocenić działalność programową nadawców i respektowanie przez nich obowiązującego prawa.

6.3	W 2003 roku działania kontrolne KRRiT, podobnie jak w latach poprzednich, obejmowały w odniesieniu do nadawców publicznych realizację zadań i powinności związanych ze statusem nadawców publicznych (art. 21 i 25 ustawy), a w odniesieniu do nadawców koncesjonowanych - realizację warunków koncesji. Wszyscy nadawcy kontrolowani byli także też pod kątem przestrzegania obowiązków dotyczących kwot programowych (art. 15, 15 a ustawy) oraz przestrzegania ustawowych zobowiązań dotyczących zawartości programu (art. 18 ustawy).

Kontrola działalności programowej nadawców publicznych

6.4	Od siedmiu lat Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji przeprowadza analizę sprawozdań z rocznej działalności programowej wszystkich radiowych i telewizyjnych nadawców publicznych. 
Podobnie jak w latach poprzednich, w 2003 roku analizą objęto następujące podmioty: 
•	Polskie Radio S.A., tj. cztery programy ogólnokrajowe: PR 1, PR 2, PR 3 i PR 4 – Radio BIS, oraz program dla zagranicy Radio Polonia;
•	17 rozgłośni regionalnych radia publicznego, mających siedziby w następujących miastach: Białystok, Bydgoszcz, Gdańsk, Katowice, Kielce, Koszalin, Kraków, Lublin, Łódź, Olsztyn, Opole, Poznań, Rzeszów, Szczecin, Warszawa, Wrocław i Zielona Góra; 
•	TVP S.A., tj. dwa programy ogólnokrajowe: TVP 1 i TVP 2, program TVP 3 Regionalna, czyli program wspólny i programy emitowane w pasmach rozłączonych przez dwanaście oddziałów terenowych TVP S.A, zlokalizowanych w Białymstoku, Bydgoszczy, Gdańsku, Krakowie, Katowicach, Lublinie, Łodzi, Poznaniu, Rzeszowie, Szczecinie, Warszawie, Wrocławiu, a także program TV Polonia, adresowany do Polaków za granicą.

6.5	Na podstawie sprawozdań nadawców Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji analizowała następujące kwestie szczegółowe:
•	strukturę gatunkową programów w rocznym czasie emisji; 
•	audycje służące umacnianiu rodziny, kształtowaniu postaw prozdrowotnych i zwalczaniu patologii społecznych, czyli realizujące szczególne zadania mediów publicznych, wynikające z art. 21 ustawy o radiofonii i telewizji (art. 21 ust. 2 pkt 7, 7a, 8); 
•	audycje adresowane do mniejszości narodowych i grup etnicznych (art. 21 ust. 2 pkt 9);
•	audycje oświatowe dla szkół i innych placówek oświatowo-wychowawczych (art. 25 ust. 2);
•	programy dla odbiorców za granicą (art. 25 ust. 1); 
•	kwoty wymagane w ustawie o radiofonii i telewizji następujących audycji i pozycji programu:
a)	w odniesieniu do nadawców radiowych i telewizyjnych: 
•	kwoty utworów słowno-muzycznych w języku polskim w łącznym czasie emisji utworów słowno-muzycznych w programie (art. 15 ust. 2);
•	kwoty utworów muzycznych związanych z kulturą polską w łącznym czasie emisji utworów muzycznych w programie (art. 15 ust. 3); 
•	kwoty audycji wytworzonych pierwotnie w języku polskim w okresie 3 lat przed ich emisją w programie (art. 15a, ust. 2);
b)	w odniesieniu do nadawców telewizyjnych: 
•	kwoty audycji wytworzonych pierwotnie w języku polskim (art. 15 ust. 1); 
•	kwoty audycji wytworzonych przez producentów europejskich (art. 15 ust. 4); 
•	kwoty audycji wytworzonych przez europejskich producentów niezależnych, z uwzględnieniem preferencji dla audycji wytworzonych w okresie 3 lat przed rozpowszechnianiem w programie (art. 15a ust. 1). 
Wyniki analiz dokonanych na podstawie tych danych przedstawiono w części „Informacja o podstawowych problemach radiofonii i telewizji”. 

6.6	W 2003 roku Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji przeprowadziła także analizę programów pod kątem zagadnień i problemów szczegółowych. Analizą objęto następujące tematy: 
•	Wspieranie przez telewizję socjalizacji dzieci i młodzieży.
Raport wykonany na zlecenie Przewodniczącej KRRiT, przez zespół pod kierunkiem dr Lucyny Kirwil, psychologa mediów, adiunkta na Wydziale Stosowanych Nauk Społecznych Instytutu Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji Uniwersytetu Warszawskiego. Głównym celem badań była ocena przekazów medialnych zawartych w programach czterech nadawców telewizyjnych: TVP1, TVP2, TVN i Polsat ze względu na ich zawartość socjalizacyjną, czyli z punktu widzenia psychologii wychowawczej. Oceniano przede wszystkim ważne dla procesu socjalizacji młodego pokolenia, lansowane przez telewizję cele i aspiracje życiowe oraz style życia i wzorce zachowania społecznego.
•	Obecność muzyki poważnej w programach telewizji publicznej. 
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji sprawdzała czy Telewizja Polska S.A. popularyzuje w swoich programach muzykę poważną. W tym celu badano ilość czasu poświęconego na audycje o muzyce poważnej, oceniano regularność ich nadawania, atrakcyjność miejsca w ramówce, sprawdzano czy w programach są obecne integralne prezentacje wykonań utworów muzycznych oraz czy informowano o wszystkich ważnych wydarzeniach muzycznych w monitorowanym okresie.
Wyniki przeprowadzonych analiz zostały przedstawione w części „Informacja o podstawowych problemach radiofonii i telewizji”.

6.7	Po kilku latach stymulowania przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji obecności w programach rozgłośni regionalnych radia publicznego tzw. audycji preferowanych, czyli audycji ambitnych, szeroko pojętej edukacji poprzez radio, form klasycznych dla sztuki radiowej (tzn. audycji edukacyjno - poradniczych, literackich i form udramatyzowanych, audycji edukacyjnych i publicystycznych, dotyczących integracji Polski z Unią Europejską oraz prezentacji muzyki poważnej), zaobserwowano wyraźną tendencję wzrostu obecności tego rodzaju audycji w programach rozgłośni. 
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji dostrzegając nowe wyzwania, przed którymi staną rozgłośnie regionalne radia publicznego po przystąpieniu Polski do Wspólnoty Europejskiej, rozpoczęła razem ze Stowarzyszeniem Radia Publicznego konsultacje, dotyczące szczególnych zadań i powinności tych nadawców w związku z regionalnym zasięgiem oddziaływania ich programów. 
Efektem przeprowadzonych konsultacji i analiz programów jest podjęta przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji uchwała określająca zadania rozgłośni regionalnych w zakresie programu oraz sposób ich rozliczania. 
6.8	Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji uznała, że zadaniem regionalnego radia publicznego jest realizacja tzw. misji regionalnej, rozumianej jako zaspokajanie potrzeb mieszkańców regionu, dla którego nadawany jest program, w dziedzinie informacji, objaśniania, poradnictwa oraz wymiany poglądów i opinii na tematy dotyczące życia danego regionu – społecznego, gospodarczego, politycznego, szeroko pojętej kultury, nauki, sportu i rekreacji, a także informowanie o wydarzeniach i sprawach ogólnokrajowych i zagranicznych oraz dyskutowanie o nich i wyrażanie opinii - zwłaszcza w aspekcie ich znaczenia dla regionu. 
Z tak rozumianej misji regionalnej wynika, że nadawcy publicznych programów regionalnych powinni:
•	tworzyć wiarygodną, szybką i jak najpełniejszą informację regionalną typu dziennikowego i specjalistycznego, 
•	prowadzić wszechstronną działalność transmisyjną i relacyjną, która zagwarantuje słuchaczom szybką, aktualną informację o najważniejszych wydarzeniach  w regionie i pozwoli w nich uczestniczyć,
•	porządkować i poszerzać wiedzę o najistotniejszych sprawach regionu,
•	tworzyć forum wymiany myśli, poglądów i zapatrywań różnorodnych środowisk i ludzi zamieszkujących region,
•	promować oryginalną, rodzimą działalność kulturotwórczą i społecznie użyteczną. 
Obok tych zadań, odnoszących się do tzw. misji regionalnej, rozgłośnie mają obowiązek realizacji w programie także zadań o charakterze ogólnym (uniwersalnym), które wymienione są w art. 21-25 ustawy o radiofonii i telewizji. 
W celu realizacji tych zadań Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji ustaliła, że w programie każdej rozgłośni udział warstwy słownej – tj. audycji słownych i warstwy słownej w audycjach słowno-muzycznych (po wyłączeniu autopromocji programu, tj. zapowiedzi i jingli audycji i programu oraz płatnych elementów programu), będzie stanowił nie mniej niż 33% tygodniowego czasu nadawania programu w godzinach 5.00 – 1.00. Natomiast udział problematyki regionalnej w programie każdej rozgłośni wyniesie nie mniej niż 28 godzin w tygodniu, w godzinach 5.00 – 1.00.  

Kontrola działalności programowej nadawców koncesjonowanych 

A.	Radio

6.9	W 2003 roku Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji kontynuowała kontrolę realizacji przez nadawców radiowych warunków koncesji. 
Przeprowadzono pod tym kątem monitoring programów 41 stacji, głównie nadających programy o zasięgu lokalnym (37 stacji), ale także o zasięgu ponadregionalnym (2 stacje) lub regionalnym (2 stacje). Większość badanych stacji działa na podstawie nowych koncesji (ponownie lub po raz pierwszy), przyznanych w 2001 lub 2002 roku, a więc około roku przed terminem monitoringu. Pozostawienie tak długiego okresu „karencji” przed skontrolowaniem stacji pozwalało oczekiwać, że uporały się one już z ewentualnymi trudnościami przy uruchamianiu programu i nadają program zgodnie z warunkami koncesji. 
W trzech przypadkach przedmiotem monitoringu były stacje, których koncesje wygasały w 2003 roku. Z monitoringu dla Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wynikały wskazania do uwzględnienia przy podejmowaniu decyzji o ponownym udzieleniu koncesji. 
W odniesieniu do stacji, nadających program na podstawie nowych koncesji głównym kryterium analizy i opisu był charakter emitowanego programu. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji przyjęła kilka podstawowych „formatów” w tym zakresie, definiując odrębnie program o charakterze uniwersalnym i programy wyspecjalizowane.  
Charakter nadawanego programu różnicuje szczegółowe obowiązki nadawcy w zakresie treści programowych i rodzajów nadawanych audycji, a w przypadku stacji o zasięgu lokalnym także wymagany wymiar tematyki lokalnej w programie. Z tego względu charakter jest podstawową kategorią opisu programu stacji. 
Wśród 38 stacji nadających program na podstawie nowej koncesji, monitorowanych w ubiegłym roku, 15 nadaje programy o charakterze określonym w koncesji jako uniwersalny, a 23 stacje nadają różne programy wyspecjalizowane:
•	12 stacji - program o charakterze wyspecjalizowanym – muzycznym, 
•	5 stacji – o charakterze wyspecjalizowanym – akademickim, 
•	2 stacje – program motoryzacyjny,  
•	1 stacja – finansowo-biznesowy, 
•	3 stacje – program wyspecjalizowany społeczno-religijny. 

6.10	W 2003 roku kontynuowano, podjętą rok wcześniej, kontrolę programów stacji działających w ramach poszczególnych grup radiowych i porozumień nadawców (ESKA, AGORA, Ad Point, Multimedia, Y-Radio, PLUS). Grupy te obejmują przede wszystkim stacje o zasięgu lokalnym. 
Monitoring przeprowadzony w 2002 roku wykazał, że stacje lokalne, działające w ramach tych grup, realizują zobowiązania koncesyjne w zakresie programu gorzej niż stacje działające samodzielnie. Ważne jest rozpoznanie, jakie skutki dla kształtu programów i realizacji koncesji przez nadawców, ma podejmowanie przez te grupy wspólnych działań w zakresie programu. 
Konsekwencją i zarazem niebezpieczeństwem wynikającym z tego faktu może być ujednolicanie programów nadawanych w ramach poszczególnych grup. 
W 2003 roku monitoringiem objęto stacje należące do kilku grup nadawców:
•	9 stacji grupy ESKA, 
•	8 stacji grupy AGORA, 
•	5 stacji  grupy Ad Point, 
•	2 stacje grupy Multimedia 
•	2 stacje grupy Y Radio.
Pozostałe monitorowane stacje działały samodzielnie. 

6.11	W monitoringu przeprowadzonym w 2003 roku, uwzględniono także dodatkowe kryterium doboru stacji do obserwacji: lokalizację stacji w określonej miejscowości, czyli teren działania nadawców. 
Jako pierwsze objęto monitoringiem stacje w Warszawie, nadające program o zasięgu lokalnym lub regionalnym (stacje diecezjalne). Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji zamierza kontynuować taką obserwację, w stosunku do innych aglomeracji będących miejscem działania wielu stacji radiowych. Monitoring tego typu stwarza możliwość oceny całości oferty programowej  dostępnej mieszkańcom na danym terenie. Dostarcza też KRRiT przesłanek do dalszych decyzji koncesyjnych w odniesieniu do danej aglomeracji.

6.12	Monitoring prowadzony był według ustalonej, jednolitej metody analizy, przedstawionej w instrukcji, określającej szczegółowo wymagany tok postępowania, zasady analizy programów, zasady kwalifikowania poszczególnych pozycji programu do kategorii gatunkowych oraz kryteria kwalifikowania audycji realizujących warunki koncesji. Przyjęta metoda badania, czyli zastosowanie powtarzalnych, poddających się weryfikacji i kontroli reguł postępowania, zapewniła obiektywizm badania i porównywalność rezultatów analiz poszczególnych stacji. 
Monitoring obejmował w każdym przypadku pełny tydzień emisji programu stacji (najczęściej 168 godzin). Realizowany był głównie na podstawie nagrań poemisyjnych, pochodzących od nadawców. Jedynie w kilku przypadkach (stacje rozpowszechniające program w Warszawie) nagrania programu dokonywano na bieżąco w Biurze KRRiT. 
Monitoring prowadzony był w kilku turach, w pierwszej lub drugiej połowie roku, ale z pominięciem miesięcy wakacyjnych (wielu nadawców wprowadza bowiem w tym okresie uproszczone ramówki, które nie odzwierciedlają zawartości programu z pozostałych miesięcy).
Termin badania, z uwzględnieniem przedstawionych wyżej ograniczeń, ustalany był losowo. Nadawcy nie byli o nim uprzedzani. Zasadą (nie zawsze z przyczyn organizacyjnych dotrzymywaną) było typowanie do jednoczesnego monitoringu stacji z danej grupy nadawców, tak aby móc w sposób możliwie wiarygodny zanalizować wpływ tego czynnika na zawartość programu. Dokonując kwalifikacji poszczególnych elementów  nadanego programu przyjęto, że w warstwie słownej programu - a więc w tej jego części, poprzez którą realizowana jest większość lub całość zobowiązań programowych nadawcy - klasyfikacji podlegają nie tylko nadane na antenie audycje, ale wszelkie pojawiające się w programie wypowiedzi, w tym także tzw. luźne wypowiedzi prezenterów. 
Do warstwy słownej programu nie zaliczano jedynie zapowiedzi nadanych na antenie utworów muzycznych i piosenek (tytuł, wykonawca), ponieważ przynosiły one informacje wyłącznie o programie. Zaliczano je więc do autopromocji i oprawy programu. 
Wyniki monitoringu radiowych stacji koncesjonowanych o zasięgu lokalnym, działających na podstawie nowo przyznanych koncesji, zostały przedstawione w części „Informacja o podstawowych problemach radiofonii i telewizji”. 

B. 	Telewizja

6.13	W 2003 roku Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji monitorowała koncesjonowane programy telewizyjne o zasięgu ogólnopolskim i lokalnym. Podobnie jak w latach ubiegłych, systematycznie analizowano wszystkie nowe audycje wprowadzane do programów: Polsat, TVN i TV 4. 
Badano zawartość merytoryczną tych audycji w kontekście przestrzegania przez nadawców obowiązków określonych w ustawie o radiofonii i telewizji. 
Przeprowadzono także pod kątem udziału audycji wytworzonych przez nadawców bądź na ich zamówienie, monitoring tygodniowych prób programów telewizji lokalnych: 
•	Telewizja Dolnośląska, 
•	Studio NTL Radomsko, 
•	TV Legnica, 
•	TV Lubań. 
Wyniki przeprowadzonych monitoringów zostały przedstawione w części „Informacja o podstawowych problemach radiofonii i telewizji”.

Badania odbioru programów radiowych i telewizyjnych

6.14	Do ustawowych zadań Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji należy organizowanie badań treści i odbioru programów radia i telewizji (art. 6 ust. 2 pkt 5). 
	W 2003 roku Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji korzystała z wyników badań telemetrycznych OBOP-Taylor Nelson (w grudniu zakupiono drugie badanie telemetryczne od firmy AGB Polska),  zaś w zakresie badań odbioru radia korzystano – podobnie w jak w latach poprzednich – z wyników badań SMG/KRC. 
 	Wykorzystywanie badań tele- i radiometrycznych umożliwia śledzenie tendencji i zmian na rynku nadawców pozwala formułować prognozy krótko i długoterminowe, dotyczące kierunku jego rozwoju. W tym zakresie Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji prowadziła analizy wielkości audytorium programów telewizyjnych i radiowych, nadawanych na terenie Polski zarówno publicznych jak i koncesjonowanych. Wykonane analizy przedstawiały pozycje poszczególnych nadawców ogólnopolskich, regionalnych i lokalnych na rynku mediów.   
Wyniki analiz badań odbioru programów zostały przedstawione w części „Informacja o podstawowych problemach radiofonii i telewizji”.

6.15	Przewodnicząca KRRiT, oprócz analizy wyników badań widowni telewizji i audytorium radia, zdecydowała o przeprowadzeniu badań jakościowych dotyczących, preferencji i oczekiwań odbiorców, zarówno stacji publicznych, jak i koncesjonowanych, ogólnopolskich, lokalnych i ponadlokalnych (regionalnych i ponadregionalnych). 
Badanie zostanie przeprowadzone na reprezentatywnej próbie 1200 dorosłych osób (powyżej 15 roku życia). Badaniem będą objęte osoby korzystające z radia i telewizji (radiosłuchacze i telewidzowie) oraz osoby, które nie korzystają z tych środków przekazu. Celem badania jest uzyskanie odpowiedzi na następujące pytania:
•	Jakie są normatywne oczekiwania badanych pod adresem programów różnych grup stacji radiowych i telewizyjnych publicznych, koncesjonowanych, ogólnopolskich, regionalnych, ponadregionalnych, lokalnych?
•	pozytywne (określenie treści i rodzajów audycji, które powinny znajdować się w programie), 
•	negatywne (treści i rodzaje audycji, które nie powinny być nadawane, które są niedopuszczalne). 
•	Jakie są różnice i podobieństwa oczekiwań pod adresem różnych grup stacji (programów) w zależności od cech demograficzno-społecznych badanych osób?
•	Jakie są preferencje dotyczące różnych rodzajów audycji i pasm ich nadawania, w różnych grupach (rodzajach i typach) stacji i zróżnicowanie tych preferencji w zależności od społeczno-demograficznych cech badanych osób?
•	Jakie są oczekiwania i preferencje badanych wobec określonych w ustawie o radiofonii i telewizji zadań i powinności mediów publicznych oraz różnice tych oczekiwań w zależności od rodzaju medium (radio – telewizja, ogólnopolskie – regionalne)?
•	Jakie są oczekiwania i preferencje badanych w stosunku do udziału audycji słownych oraz muzyki w programach radiowych nadawców koncesjonowanych, w różnych typach stacji (lokalnych, regionalnych, ogólnokrajowych)? 
•	Jakie są oczekiwania i preferencje badanych w stosunku do udziału audycji, dotyczących problemów i spraw lokalnej społeczności oraz  pory nadawania tych audycji w programach koncesjonowanych nadawców radiowych, emitujących programy o zasięgu lokalnym?
Badania wykonuje Pracownia Badań Społecznych sp. z o.o. w Sopocie. Wyniki tych badań w formie raportu mają być dostarczone Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji 31 marca bieżącego roku.