I.	Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji wobec wyzwań Unii Europejskiej

Główne kierunki polityki medialnej Unii Europejskiej

1.1	Komunikat o przyszłości regulacji polityki audiowizualnej Unii Europejskiej z grudnia 2003 roku stwierdza, że media audiowizualne (radio, telewizja, kinematografia, nowe technologie, w takim zakresie, w jakim są nośnikami audiowizualnych treści programowych) pełnią kluczową rolę w funkcjonowaniu współczesnych społeczeństw demokratycznych oraz w tworzeniu i przekazywaniu wartości społecznych. Media te wywierają wielki wpływ na to, co obywatele wiedzą, w co wierzą i jakie mają przekonania. 
W komunikacie podkreśla się również, że media audiowizualne to „przemysł kulturalny par excellence” podmioty zaś aktywne na tym rynku potrzebują jasnej i przewidywalnej polityki medialnej, pozwalającej na planowanie inwestycji oraz tworzenie strategii biznesowych.
Protokół Amsterdamski z 1997 roku do Traktatu Wspólnot Europejskich stwierdza wprost, że system publicznej radiofonii i telewizji w państwach członkowskich jest bezpośrednio związany z demokratycznymi, społecznymi i kulturalnymi potrzebami każdego społeczeństwa.
Dla określenia głównych kierunków polityki medialnej Unii Europejskiej ważna jest wypowiedź Komisarza Unii Europejskiej ds. oświaty i kultury pani Viviane Reding:
Wspólnota Europejska nie ma odrębnych i specyficznych dla sektora audiowizualnego podstaw prawnych dla tworzenia regulacji zawartości mediów. Pod rządami traktatów europejskich Wspólnota nie ma niezależnego mandatu, by kształtować dziedzinę mediów. Podstawy prawne naszej działalności mają charakter horyzontalny, czyli służą osiąganiu ogólnych celów Wspólnoty, zwłaszcza rozwijaniu rynku wewnętrznego. Polityka Wspólnoty w zakresie regulowania zawartości mediów ma zapewnić, by kraje członkowskie dążyły do tego właśnie celu. Nie chodzi nam o to, by realizowały jednorodną i zuniformizowaną politykę medialną [...] Polityka Wspólnoty w zakresie regulacji zawartości mediów jest zatem w istocie polityką wspólnego rynku i ma służyć zapewnieniu swobodnego przepływu towarów (np. gazet i czasopism) oraz usług (w tym programów radiowych i telewizyjnych). Regulacja zawartości [na szczeblu europejskim] w sposób szczególny podlega więc wymogowi proporcjonalności. Musi ona regulować te sprawy, które są konieczne dla osiągnięcia wspólnego rynku i nie może zawierać żadnych innych regulacji. 

Komisarz Unii Europejskiej ds. oświaty i kultury nazywa dyrektywę o telewizji bez granic instrumentem rynku wewnętrznego. Istotnie, projekt dyrektywy powstał w dyrekcji generalnej Komisji Europejskiej, odpowiedzialnej za rynek wewnętrzny, a nie w dyrekcji odpowiedzialnej za kulturę, oświatę i politykę audiowizualną. Zgodnie z tym poglądem w dyrektywie stwierdza się, że polityka wspólnotowa w sektorze audiowizualnym służyć ma rozwojowi tego sektora, zwłaszcza poprzez ochronę takich wartości jak różnorodność kulturalna i językowa, ochrona mniejszości narodowych i godności ludzkiej oraz ochrona konsumentów. 
Mimo zatem wyraźnych konsekwencji kulturalnych niektórych wyżej wskazanych aspektów polityki audiowizualnej i medialnej UE, jej podstawowe cele mają charakter gospodarczy, związany z zapewnieniem swobody świadczenia usług, uzupełnieniem wspólnego rynku i rozwojem gospodarczym krajów Wspólnoty. 

1.2	Unia Europejska stosuje dwa główne instrumenty realizowania polityki audiowizualnej: tworzenie ram prawnych działania sektora audiowizualnego oraz programy wsparcia finansowego. 
Analiza europejskich aktów prawnych pozwala wyodrębnić następujące główne cele polityki medialnej Unii Europejskiej:
1.	Rozwój regulacji prawnych, zmierzających do efektywnej realizacji idei wspólnego rynku w dziedzinie radiofonii i telewizji oraz cyberprzestrzeni, wspierających konkurencję, chroniących małoletnich przed szkodliwymi treściami rozpowszechnianymi w mediach audiowizualnych i w Internecie. Mając na względzie te cele, Rada Unii Europejskiej przyjęła w 1998 roku „Rekomendację w sprawie rozwoju konkurencyjności europejskiego przemysłu usług audiowizualnych i informacyjnych przez promowanie narodowych działań na rzecz osiągnięcia podobnej i efektywnej ochrony małoletnich i godności ludzkiej”. W 1999 roku Parlament Europejski i Rada UE przyjęły „Wieloletni plan działalności wspólnotowej na rzecz promocji bezpiecznego wykorzystania Internetu przez zwalczanie nielegalnej i szkodliwej zawartości sieci globalnych”. 
2.	Wspieranie rozwoju przemysłu audiowizualnego, produkcji i dystrybucji europejskich audycji telewizyjnych i filmów, co z kolei służy promocji różnorodności kulturalnej i językowej oraz podnoszeniu konkurencyjności Unii na światowym rynku audiowizualnym. Te cele realizuje program Media Plus, na który przeznaczono budżet 400 mln euro, w tym 50 mln euro na szkolenia, na development - 70 mln euro, dystrybucję - 201 mln euro, promocję – ok. 30 mln euro, koszty administracyjne – ok. 31 mln euro. 
3.	Finansowanie programów rozwoju produkcji zawartości multimedialnej i internetowej m.in. w celu promocji różnorodności kulturowej i językowej w społeczeństwie informacyjnym. W 2000 roku Rada UE przyjęła decyzję o rozpoczęciu realizacji wieloletniego programu wspierania produkcji i wykorzystania europejskiej zawartości cyfrowej w sieciach globalnych oraz promowania różnorodności językowej w społeczeństwie informacyjnym. Składają się na to działania wspomagające wykorzystywanie europejskiej zawartości Internetu, szczególnie tworzonej przez sektor publiczny, promocję produkcji w językach krajów unijnych oraz wspieranie eksportu tych treści, a także wzmacnianie dynamiki rynkowej i działalności przedsiębiorstw. W 2002 roku Rada UE przyjęła uchwałę „O interaktywnej zawartości mediów w Europie”, traktując rozwój produkcji i wykorzystania tych interaktywnych treści jako element realizacji znacznie szerszego programu rozwoju społeczeństwa informacyjnego oraz jako kontynuację działań związanych z promocją produkcji treści audiowizualnych.
4.	Wypracowanie wspólnych standardów technicznych w zakresie mediów audiowizualnych i komunikacji elektronicznej, stworzenie prawnych i technologicznych podstaw wejścia europejskich mediów audiowizualnych do ery cyfrowej; promowanie integracji (konwergencji) i interoperacyjności mediów audiowizualnych, telekomunikacji i informatyki jako fundamentu rozwoju społeczeństwa informacyjnego. 
Wśród celów polityki Unii Europejskiej ważne miejsce zajmują relacje z krajami trzecimi, obejmujące: 
•	rozszerzenie Unii Europejskiej i wprowadzenie krajów kandydackich oraz innych krajów postkomunistycznych do „europejskiej przestrzeni audiowizualnej” (czyli objęcie ich tym samym porządkiem prawnym oraz zasadami działalności mediów audiowizualnych); 
•	wielostronne negocjacje handlowe w ramach Światowej Organizacji Handlu, których celem jest ochrona unijnego rynku audiowizualnego przez niepodejmowanie w ramach GATS zobowiązania liberalizacji tego rynku i odmowę przyznania krajom trzecim nieograniczonego dostępu do tego rynku oraz klauzuli najwyższego uprzywilejowania; 
•	współpracę z innymi krajami (np. z krajami Morza Śródziemnego, z krajami bałkańskimi oraz z tzw. nowymi sąsiadami UE na Wschodzie po rozszerzeniu UE o 10 państw), a także współpracę z organizacjami międzynarodowymi.

1.3	W 1999 roku Komisja Europejska opublikowała komunikat na temat zasad i wytycznych polityki audiowizualnej Wspólnoty w erze cyfrowej. Komisja Europejska wymieniła w komunikacie podstawowe dziedziny działalności w tym zakresie (m.in. nowelizację dyrektywy o telewizji bez granic, zapewnianie równego prawa do programowej zawartości mediów audiowizualnych, ochronę praw autorskich i zwalczanie piractwa, pomoc publiczną dla kinematografii i telewizji, stworzenie ram prawnych dla kinematografii, regulację nowych form reklamy i sponsoringu, ochronę małoletnich). 
Komisja Europejska określiła również w komunikacie następujące zasady polityki audiowizualnej:
•	proporcjonalność, czyli ograniczanie regulacji do niezbędnego zakresu, potrzebnego do osiągnięcia założonego celu,
•	oddzielenie regulacji infrastruktury od regulacji zawartości komunikowania (czyli z jednej strony rozdzielenie regulacji dotyczących przekazywania sygnałów elektronicznych i stosowanej w tym zakresie infrastruktury, a z drugiej strony regulacji dotyczących treści audiowizualnych), 
•	neutralność techniczną regulacji, 
•	zachowanie polityki i regulacji na szczeblu europejskim, służących interesowi ogólnemu zgodnie z zasadą, że regulacja następuje wtedy, gdy rynek sam nie zrealizuje tych celów,
•	uznanie roli publicznego radia i telewizji oraz potrzeby przejrzystości w ich finansowaniu, 
•	samoregulację jako uzupełnienie regulacji.
Polityka audiowizualna UE jest realizowana w szczególności przez program Media Plus i inne programy wsparcia finansowego w celu ochrony różnorodności kulturalnej i językowej, a także przez inicjatywę „e-Europe”.
Informacje dotyczące kierunków polityki medialnej Unii Europejskiej i działalności międzynarodowej KRRiT znajdują się w rozdziale VIII „Sprawozdania Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności” oraz w części „Informacja o podstawowych problemach radiofonii i telewizji”
Rola regulatorów audiowizualnych według Komisji Europejskiej 

1.4	Unia Europejska, wyznaczając cele wspólnotowej polityki audiowizualnej, dostrzega znaczenie tworzenia korzystnych warunków dla rozwoju rynku audiowizualnego, zniesienia przeszkód swobodnego przepływu usług pomiędzy państwami członkowskimi UE oraz powstania systemu przeciwdziałającego nieuczciwej konkurencji na wspólnym rynku.
Osiągnięcie tych celów będzie możliwe poprzez harmonizację przepisów prawnych oraz działań administracyjnych w państwach członkowskich w zakresie podejmowania działalności przez nadawców programów telewizyjnych oraz operatorów telewizji kablowych. 
Celem podejmowanych działań jest przeciwdziałanie zakłóceniom swobodnego przepływu programów w ramach Wspólnoty, propagowanie powstawania w państwach członkowskich rynków o wielkości odpowiedniej dla produkcji telewizyjnej, nie tylko poprzez ustanowienie wspólnych zasad otwierania rynków krajowych, lecz także poprzez popieranie produkcji europejskiej. 
Nie mniej ważnym elementem akcentowanym przez wspólnotowe prawo audiowizualne jest ochrona interesu publicznego w zakresie roli pełnionej przez telewizję jako źródło informacji, edukacji, kultury i rozrywki. Ochrona interesu publicznego obejmuje przestrzeganie praw odbiorcy, poszanowanie godności ludzkiej oraz ochronę praw dzieci i młodzieży w mediach elektronicznych, a także promowanie różnorodności kulturowej i językowej.
Cele te znalazły odzwierciedlenie w najistotniejszym akcie prawnym regulującym sferę rozpowszechniania treści audiowizualnych na obszarze Unii Europejskiej, czyli dyrektywie o telewizji bez granic. 
Dyrektywa wskazuje na obowiązek zagwarantowania niezależności krajowych organów regulacyjnych. Ich podstawową rolą, w rozumieniu dyrektywy, jest monitorowanie efektywnego wypełniania zadań określonych w jej przepisach. 

1.5	Istnienie niezależnego organu państwowego właściwego w sprawach radiofonii i telewizji jest normą w państwach europejskich. Radiofonia i telewizja realizują prawo każdego człowieka do wypowiedzi i informacji. 
Zgodnie z art. 10 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka każdy ma prawo korzystać z tych praw bez ingerencji władz publicznych. Ze względu jednak na konieczność koncesjonowania nadawców oraz na znaczenie radiofonii i telewizji dla demokracji, kultury, społeczeństwa oraz gospodarki powołuje się niezależne organy regulacyjne do realizacji celów polityki publicznej w sposób zgodny z normami demokracji m.in. w celu ochrony wolności nadawców.
Unia Europejska przywiązuje duże znaczenie do właściwego funkcjonowania audiowizualnych organów regulacyjnych w nowych krajach członkowskich, uznając to za element administracyjnej zdolności do realizacji acquis communautaire w tej dziedzinie. Komisja Europejska zapowiada rozpoczęcie konsultacji na temat możliwości zacieśnienia współpracy na szczeblu europejskim między organami regulującymi dziedzinę audiowizualną. 
W lipcu 2002 roku Komisja Europejska powołała stałą grupę regulatorów europejskich. W jej skład wchodzą przedstawiciele krajowych organów regulacji i Komisji Europejskiej. Celem działania grupy jest m.in. ujednolicanie stosowania nowych, wspólnotowych regulacji ramowych oraz doradzanie Komisji Europejskiej w zagadnieniach, dotyczących wdrażania tych regulacji.
W komunikacie Komisji Europejskiej z 1999 roku na temat zasad i wytycznych, dotyczących wspólnotowej polityki audiowizualnej w erze cyfrowej m.in. stwierdza się, że:
•	organy regulacyjne powinny być niezależne od rządu i podmiotów rynkowych,
•	proces konwergencji technologicznej wymaga zwiększonej współpracy między organami regulacyjnymi, odpowiedzialnymi za infrastrukturę łączności, media audiowizualne i ochronę konkurencji (istotne jest, aby regulacja radia i telewizji była częścią procesu kształtowania rynku i uwzględniała konieczność liberalizacji, otwarcia rynków na konkurencję, monitorowania przypadków naruszania zasad konkurencji, stwarzania warunków sprzyjających konkurencji; regulacja powinna także uwzględniać zadania związane z tworzeniem i treścią programu, w związku z czym wyrażany jest pogląd, że regulacja treści i regulacja sieci nie powinna być rozłączna),
•	organy regulacyjne mogą przyczynić się do rozwoju i wdrożenia systemów samoregulacji podmiotów rynkowych. W miarę wzrostu liczby nadawców, a także wraz z rozwojem nowych technologii, trudniejszych do objęcia regulacją i nadzorem, do rozpowszechniania programów przewiduje się upowszechnianie różnych form samoregulacji. Formy te mają obejmować tworzenie zasad i kodeksów dobrej praktyki przez samych nadawców lub dostawców treści (potencjalnie w ramach prawnych tworzonych przez ustawodawstwo i z określeniem roli organu regulacyjnego w nadzorowaniu ich przestrzegania).
Organom regulacyjnym powierza się – w różnym zakresie, w różnych krajach – zadania związane z:
•	zarządzaniem sektorem audiowizualnym (koncesjonowanie nadawców prywatnych i ewentualnie publicznych, w niektórych przypadkach powoływanie członków organów nadzorczych lub zarządzających nadawców publicznych), 
•	regulacją i nadzorowaniem nadawców (wydawanie rozporządzeń w ramach upoważnień ustawowych, opracowywanie kodeksów i standardów działalności nadawców, nadzorowanie i monitorowanie tej działalności, nakładanie kar za naruszanie przepisów lub nie wywiązywanie się z obowiązków), 
•	udziałem doradczym lub współstanowiącym w tworzeniu polityki państwa w zakresie radiofonii i telewizji, w procesie legislacyjnym, w opiniowaniu porozumień międzynarodowych w dziedzinie mediów audiowizualnych,
•	współpracą międzynarodową.

1.6	Dzisiaj cele regulacji radiofonii i telewizji określa się najogólniej w sposób następujący:
•	zapewnianie dostępu do sieci i usług, czyli do oferty programowej i innej,
•	określenie standardów obowiązujących w programach i dążenie do ich podwyższania,
•	promowanie jakości,
•	troska o gospodarczy i technologiczny rozwój sektora.
	Zapewnianie dostępu do programu obejmuje m.in. promowanie rozwoju radiofonii i telewizji cyfrowej, w tym dostarczanie nadawcom bodźców (np. przez gwarancje uzyskania dodatkowych kanałów) oraz pomoc w konwersji cyfrowej. Realizowaniu tego celu służy także rozwój sieci szerokopasmowych.

	Promocji wysokiej jakości programu służy w szczególności:
•	wzmacnianie nadawców publicznych (czy bezpłatnych kanałów ogólnodostępnych, jak na przykład w Niemczech poprzez zakaz przenoszenia transmisji sportowych i filmów do kanałów płatnych),
•	utrzymywanie kwot programowych, nakładanie wymogów programowych także na nadawców kanałów płatnych, troska o wysoką jakość oferty internetowej (m.in. przez zapewnianie działalności nadawców publicznych w Internecie, jak na przykład BBC),
•	finansowanie produkcji określonych gatunków programowych.
Troska o gospodarczy rozwój sektora wymaga rozważenia, czy inne omówione tu kierunki polityki medialnej i regulacyjnej przyczynią się do tego celu, czy też nie. Istotne znaczenie ma tu ochrona konkurencji, wspieranie rozwoju technologicznego, troska o to, by nowe podmioty nie musiały pokonywać wysokich barier wstępu na rynek.
Wyróżnia się regulację „behawioralną” (opracowywanie przepisów, stanowiących niekiedy daleko idącą ingerencję w działalność nadawców i operatorów, narzucających im określone obowiązki i sposób ich realizacji) oraz regulację „strukturalną” (zapewnianie takiej struktury rynku, by wymuszała ona właściwe zachowania nadawców, promowała inwestycje w produkcję programu oraz jego jakość). 
Ze względu na rosnącą liczbę nadawców oraz źródeł programu i informacji polityka regulacyjna w coraz większym stopniu ma charakter strukturalny. 
Do instrumentów polityki „strukturalnej” należą także utrzymywanie nadawcy lub nadawców publicznych, kwoty programowe lub inwestycyjne, przyznawanie nadawcom komercyjnym określonych przywilejów (np. we Francji jest to brak opłaty za częstotliwość), w zamian za co można wymagać od nadawców realizacji wymogów programowych, ograniczania koncentracji mediów itp.

Kompetencje regulatorów audiowizualnych w wybranych krajach
1.7	Państwa członkowskie UE zgodnie z systemami prawnymi, tradycjami demokratycznymi i kulturowymi ustanawiały organy regulacyjne w różny sposób. Efektem jest zróżnicowanie zarówno w odniesieniu do ich modeli, kompetencji, jak i środków służących zachowaniu niezależności. 
W większości krajów ciała regulacyjne mają charakter kolegialnego organu decyzyjnego, którego członkowie są powoływani przez:
•	władze ustawodawcze, 
•	władze wykonawcze, 
•	władze ustawodawcze i wykonawcze,
•	władze sądownicze, 
•	ruchy i grupy społeczne. 
Zróżnicowanie modeli i kompetencji regulatorów obrazują rozwiązania francuskie i irlandzkie, uznawane za tradycyjne oraz brytyjskie i austriackie, które przyjęły skonwergowany model regulatora.

1.8	We Francji Najwyższa Rada ds. Audiowizualnych (CSA), powołana na mocy ustawy z 17 stycznia 1989 roku, jest przykładem tradycyjnego regulatora radiofonii i telewizji. 
CSA dysponuje częstotliwościami, przyznaje koncesje, monitoruje nadawców w zakresie zobowiązań programowych oraz przestrzegania podstawowych zasad porządku publicznego w mediach, nakłada kary administracyjne na nadawców prywatnych i publicznych w przypadku niewypełniania ciążących na nich obowiązków. CSA wybiera członków zarządów radiofonii i telewizji publicznej. 
Rząd Republiki zwraca się do CSA o wydawanie opinii w zakresie nowych aktów prawnych, dotyczących radiofonii i telewizji, czy negocjacji międzynarodowych w zakresie mediów elektronicznych. Zgodnie ze znowelizowaną ustawą o swobodzie komunikacji z 1 sierpnia 2000 roku CSA odgrywa główną rolę w praktycznej realizacji projektu wprowadzenia naziemnej telewizji cyfrowej. CSA posiada kompetencje w zakresie planowania częstotliwości oraz wyboru komercyjnych stacji telewizyjnych, ubiegających się o możliwość naziemnego nadawania cyfrowego. 

1.9	W Irlandii regulatorem zawartości treści mediów elektronicznych jest Broadcasting Commission of Ireland. 
Od 2003 roku komisja przechodzi przez etap tworzenia regulatora, obejmującego także media publiczne. 
Niezależnie od BCI działa komisja rozpatrująca skargi na nadawców (Broadcasting Complaints Commission – BCC). 
BCI ma charakter komercyjnego, quasi-państwowego organu, co w warunkach irlandzkich oznacza możliwość pobierania opłat od podmiotów rynkowych. BCI licencjonuje nadawców, przy czym warunki udzielenia koncesji na nadawanie są publicznie znane. Warunkiem złożenia wniosku koncesyjnego jest przeprowadzenie przez przyszłego nadawcę badań rynkowych związanych z określeniem swojej przyszłej pozycji rynkowej. W praktyce BCI często zgłasza uwagi i zastrzeżenia w stosunku do przedstawianych analiz. 
Specyfiką regulacji prywatnych nadawców irlandzkich jest to, że koncesja należy do organu regulującego, a nadawca jest jedynie jej wykonawcą. BCI zajmuje się także monitorowaniem programów, czyni to jednak sporadycznie. Sprawdza też, czy koncesja wykonywana jest zgodnie z warunkami jej przyznania. Program monitorowany jest na bieżąco. Corocznej ocenie podlegają m.in. dokumenty finansowe nadawcy, posiadane zasoby, w tym zasoby ludzkie oraz ich efektywne wykorzystanie. Sprawdzane są także wykorzystywanie przyznanych częstotliwości, należyta staranność w dopełnieniu warunków koncesji i wysiłki na rzecz zachowania różnorodności w przekazywanych treściach.

1.10	W 2003 roku w Wielkiej Brytanii rozpoczął działalność Office of Communications (OFCOM). W jednym niezależnym urzędzie połączono funkcje istniejących dotychczas pięciu ciał regulacyjnych: 
•	The Broadcasting Standards Commission (BSC), 
•	Independent Television Commission (ITC), 
•	The Office of Telecommunications (Oftel), 
•	The Radio Authority, 
•	Radiocommunications Agency (RAu). 
System nowej regulacji charakteryzuje się zarówno dla mediów publicznych, jak i komercyjnych minimalną ingerencją regulatora oraz naciskiem na samokontrolę nadawców. 
OFCOM ma jednocześnie dbać o przestrzeganie standardów jakości i przyzwoitości w mediach, standardów technicznych, jak też zapewniać wysoki poziom konkurencyjności i dobrą kondycję ekonomiczną sektora mediów elektronicznych i telekomunikacji.
Do najważniejszych zadań brytyjskiego regulatora należą m.in.:
•	efektywne zaspakajanie potrzeb odbiorców, 
•	zintegrowane podejście do regulacji, 
•	kreowanie klarownej i spójnej polityki, 
•	zdolność do elastycznego reagowania, 
•	utrzymywanie różnorodnej oferty i jakości usług sektora komunikacyjnego, 
•	wykorzystanie doświadczeń istniejących regulatorów, 
•	szybka reakcja na skargi odbiorców, 
•	usprawnienie procesu koncesyjnego i decyzji dotyczących polityki medialnej.
Zadaniem OFCOM-u jest też tworzenie strategii rozwoju sektora telekomunikacyjnego i polityki w tym zakresie. 
Obszar telekomunikacyjny odpowiada za politykę dotyczącą regulacji sieci, usług i zakresu częstotliwości. Obejmuje on politykę dostępu do sieci i usług (szerokopasmowych i wąskopasmowych), planowania częstotliwości, ich sprzedaży (np. w formie aukcji), a także współpracy międzynarodowej. 
OFCOM odpowiada za licencjonowanie częstotliwości na potrzeby usług telekomunikacyjnych oraz zagadnienia związane z częstotliwościami dla poszczególnych licencji telewizyjnych i radiowych. OFCOM dodatkowo ponosi odpowiedzialność za politykę przyznawania numerów telefonicznych. 
OFCOM jest tzw. regulatorem lekkim, czyli wypracowującym standardy dobrego postępowania, które służą jako wzorce do samoregulacji przez media. Taki sposób działania jest możliwy w warunkach tradycji mediów dojrzałych i odpowiedzialnych, wyrosłych z doświadczeń BBC. 
OFCOM jest jednak też regulatorem, który ma podwójne zadanie: nie tylko kontroluje (w tym po raz pierwszy także media publiczne), ale dba o kondycję całego sektora medialnego w Wielkiej Brytanii. Dbałość ta ma dwa oblicza: dotyczy odbiorców mediów (standardy przyzwoitości, różnorodność oferty programowej, zapobieganie praktykom monopolistycznym) oraz nadawców (polityka konkurencyjności). 
W strukturze OFCOM-u charakterystyczne jest istnienie rady konsumentów, która doradza zarówno radzie nadzorczej, dyrektorowi naczelnemu, jak i jednostce odpowiedzialnej za badania i wypracowywanie strategii. 

1.11	W Austrii obecny kształt systemu regulacyjnego został określony zmianami ustawowymi z 2001 roku. 
Na ich podstawie centralną rolę odgrywa Rundfunk und Telekom Regulierungs-GmbH (RTR), czyli Regulacja Radiowo-Telewizyjna i Telekomunikacyjna sp. z o.o. Instytucja ta stanowi strukturę operacyjną zarówno dla KommAustria (Austriacki Urząd ds. Komunikowania), jak i TKK (Komisja ds. Kontroli Telekomunikacji). 
W skład RTR wchodzą dwa podstawowe departamenty: departament ds. radiowo-telewizyjnych oraz departament ds. telekomunikacyjnych. W praktyce oznacza to przyjęcie przez Austrię zintegrowanego modelu regulatora, kompetentnego zarówno w dziedzinie mediów elektronicznych, jak i telekomunikacji. Takie rozwiązanie umożliwia lepsze wykorzystanie informacji, dotyczących obu rynków oraz doświadczeń pracowników, dotychczas zatrudnionych w odrębnych instytucjach. 
RTR jest odpowiedzialna za techniczną i administracyjną stronę decyzji regulacyjnych, podejmowanych przez KommAustria i TKK. W dziedzinie mediów elektronicznych RTR wspiera działania KommAustria, która bezpośrednio podlega kanclerzowi federalnemu. KommAustria jest odpowiedzialna w szczególności za wprowadzanie w życie ustaw o prywatnej radiofonii telewizji w zakresie zarządzania częstotliwościami i licencjonowania nadawców. RTR we współpracy z KommAustria jest aktywnie zaangażowany w prace, których celem jest wprowadzenie naziemnej telewizji cyfrowej. 

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji w latach 1993 – 2004. Dokonania KRRiT i budowa wolnego rynku mediów elektronicznych

1.12	Instytucję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji powołano w prawie polskim – niemal równocześnie na poziomie regulacji konstytucyjnej oraz ustawowej – w 1992 roku, wprowadzając art. 36b do przepisów konstytucyjnych utrzymanych w mocy przez tzw. Małą Konstytucję z 17 października 1992 roku oraz uchwalając ustawę o radiofonii i telewizji. 
Konstrukcja prawna Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji została bez większych zmian przeniesiona do obecnie obowiązującej Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 roku. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji od początku swego istnienia określana jest jako organ nowego typu, którego powstanie stanowiło ważną przemianę ustrojową w Polsce. 
Z drugiej strony Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji jako organ nowego typu od początku nie mieściła się w konstytucyjnym schemacie trójpodziału władzy i trójdzielnej klasyfikacji organów państwowych. 
Przepisy dotyczące Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji znalazły się z rozdziale IX Konstytucji RP pt. „Organy kontroli państwowej i ochrony prawa” razem z przepisami określającymi pozycję Najwyższej Izby Kontroli i Rzecznika Praw Obywatelskich. 
Konstytucyjnie akcentowaną rolą KRRiT jest ochrona wolności słowa, prawa do informacji oraz interesu publicznego w radiofonii i telewizji (art. 213 ust. 1). Krajowa Rada, oprócz uprawnień dotyczących ochrony prawa, wykonuje także zadania organu administracji, m.in. prowadząc postępowanie koncesyjne. Ma też uprawnienia do wydawania rozporządzeń jako aktów wykonawczych do ustaw, a w sprawach indywidualnych - do podejmowania uchwał (art. 213 ust. 2). 
Konstytucja utrzymuje sposób powoływania KRRiT – przez Sejm, Senat i Prezydenta. W stosunku do Ustawy Konstytucyjnej z 17 października 1992 roku o wzajemnych stosunkach między władzą ustawodawczą i wykonawczą Rzeczypospolitej Polskiej oraz o samorządzie terytorialnym - nowym rozwiązaniem jest wprowadzenie nakazu apolityczności członków KRRiT (art. 214 ust. 2). Konstytucja poszerzyła też obszar incompatibilitas, czyli niepołączalności mandatu posła lub senatora z innymi funkcjami lub stanowiskami państwowymi, co znalazło również zastosowanie w stosunku do członków Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.
Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji został nadany status organu konstytucyjnego w pełnym znaczeniu tego słowa. Jest to organ o składzie, zadaniach i prawnych formach działania unormowanych w istotnej części bezpośrednio przepisami ustawy zasadniczej. W doktrynie podkreśla się, że jeżeli nawet konstytucjonalizacja KRRiT nie była bezwzględnie prawnie konieczna, to jednak z pewnością jest co najmniej w pełni uzasadniona, potrzebna i celowa. 

1.13	Ustawa z 29 grudnia 1992 roku w art. 5 stanowi, że tworzy się Krajową Radę Radiofonii i Telewizji, jako kolegialny organ państwowy właściwy w sprawach radiofonii i telewizji. 
Przepis zawarty w art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o radiofonii i telewizji stanowi, że Krajowa Rada projektuje w porozumieniu z Prezesem Rady Ministrów kierunki polityki państwa w dziedzinie radiofonii i telewizji. Ustawodawca, określając w ten sposób jedno z zadań Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji dążył do zapewnienia spójności działań państwa w dziedzinie mediów audiowizualnych. Gwarantem tej spójności działań jest więc porozumienie z Prezesem Rady Ministrów. 
Celem tego porozumienia w rozumieniu ustawodawcy jest więc zapobieganie takim sytuacjom, w których może nastąpić wyłączenie części działań o charakterze wykonawczo–administracyjnym z gestii organów rządowych, w szczególności takich jak Minister Kultury, Minister Infrastruktury, Prezes Urzędu Regulacji Telekomunikacji i Poczty, Minister Finansów, Minister Skarbu Państwa, Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. 
Celem tego porozumienia jest również wyeliminowanie sytuacji, w których pozostająca poza systemem organów administracji rządowej Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może mieć trudności w realizowaniu swoich ustawowych zadań i obowiązków. 
W ramach porozumienia powinna następować koordynacja działań podejmowanych przez Krajową Radę Radiofonii i Telewizji z działaniami wykonawczymi, prowadzonymi przez administrację rządową. Ustawodawca nie przesądził formy prawnej i zakresu czynności podejmowanych przez Krajową Radę w celu wykonania przepisu zawartego w art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy o radiofonii i telewizji.

1.14	Ustawowym partnerem dla Krajowej Rady w ustalaniu kierunków polityki państwa w dziedzinie radiofonii i telewizji jest Prezes Rady Ministrów, a nie poszczególni ministrowie. Brak ustawowo określonych zasad, form i trybu porozumienia z Prezesem Rady Ministrów wynika z konstytucyjnego usytuowania Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w systemie organów państwa oraz przeświadczenia ustawodawcy, że ustawowe określanie trybu może być czynnikiem naruszającym konstytucyjne gwarancje niezależności KRRiT. Zgodnie z wolą ustawodawcy to praktyka i dobry obyczaj miały uregulować tę sferę kontaktów.
Ustalanie kierunków polityki państwa w dziedzinie mediów audiowizualnych powinno następować w szczególności poprzez analizowanie obowiązujących regulacji prawnych i przygotowywanie koniecznych zmian przepisów. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji nie ma inicjatywy ustawodawczej, w które to prawo wyposażona jest Rada Ministrów. 
Współpracując z Radą Ministrów Krajowa Rada, wielokrotnie od 1994 roku, przygotowywała projekty ustaw nowelizujących ustawę o radiofonii i telewizji oraz projekty innych aktów prawnych. Obszerny projekt nowelizacji złożony został w grudniu 1996 roku, na ręce ówczesnego premiera Włodzimierza Cimoszewicza. Po wyborach parlamentarnych, nowo powołany rząd premiera Jerzego Buzka, podjął decyzję o skierowaniu tego projektu do laski marszałkowskiej. W wyniku długich procedur legislacyjnych projekt został istotnie zmieniony, przy czym niektóre z poprawek były sprzeczne z prawem europejskim, co w konsekwencji spowodowało zgłoszenie weta przez Prezydenta RP. 
Z upoważnienia premiera Jerzego Buzka, Krajowa Rada przygotowała kolejny projekt nowelizacji ustawy, którego głównym celem była regulacja naziemnej i satelitarnej telewizji cyfrowej. Projekt przekazano premierowi 7 lipca 2000 roku. Po dokonaniu analizy uwag zgłoszonych przez Rządowe Centrum Legislacji, Krajowa Rada przekazała premierowi poprawioną wersję projektu 31 października 2000 roku. 
Projekt nowelizacji obejmował zagadnienia telewizji cyfrowej, poboru abonamentu, mechanizmów tzw. rekoncesjonowania. Mimo generalnej aprobaty dla głównych kierunków nowelizacji, premier nie podjął jednak decyzji o skierowaniu projektu do dalszych prac legislacyjnych. 
Trzeba podkreślić, że w związku z zobowiązaniami akcesyjnymi, Krajowej Radzie powierzono zadania związane z tworzeniem prawnego systemu funkcjonowania mediów elektronicznych w Polsce oraz określono Krajową Radę jako główną instytucję odpowiedzialną za realizację działań strategicznych w tej dziedzinie (stanowisko negocjacyjne z 9 października 2000 roku). Na tej m.in. podstawie Krajowa Rada uczestniczyła w przygotowywaniu tzw. projektu dostosowawczego, przyjętego przez rząd 27 czerwca 2001 roku. Ze względu na bliski termin wyborów parlamentarnych projekt nie został skierowany do Sejmu RP. W połowie 2001 roku rozpoczęte zostały w Krajowej Radzie prace nad kolejnym projektem, który przede wszystkim miał za cel aktualizację dotychczasowych propozycji, związanych z emisją cyfrową, abonamentem, odnawianiem koncesji. Istotną część projektu stanowiły też propozycje związane z aktualnymi zobowiązaniami negocjacyjnymi. Projekt został przekazany premierowi Leszkowi Millerowi, 15 stycznia 2002 roku. 
Ważnym elementem zapewniania spójności działań podejmowanych w dziedzinie radiofonii i telewizji jest udział Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w tworzeniu oraz w opiniowaniu w trakcie dalszych prac legislacyjnych projektów ustaw i aktów wykonawczych regulujących rynek audiowizualny. Niezbędne jest też poprzedzanie prac legislacyjnych rzetelną analizą rzeczywistej sytuacji na rynku audiowizualnym. Krajowa Rada powinna mieć zagwarantowaną możliwość inicjowania wspólnych z organami administracji rządowej, skoordynowanych działań prognostycznych i analitycznych. Wyniki tych analiz powinny stanowić podstawę do opracowywania strategicznych kierunków polityki państwa w dziedzinie mediów audiowizualnych. Projektowanie w porozumieniu z Prezesem Rady Ministrów kierunków polityki państwa w dziedzinie radiofonii i telewizji powinno dotyczyć także tych ustawowych zadań Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, które związane są z inicjowaniem postępu naukowo – technicznego i kształcenia kadr medialnych, organizowanie badań treści i odbioru programów, organizowanie i inicjowanie współpracy z zagranicą, dotyczącej sfery audiowizualnej.

1.15	W momencie tak przełomowym dla polskiego rynku medialnego, w toku prac nad projektem zmian w ustawie o radiofonii i telewizji, w przeddzień wstąpienia Polski do Unii Europejskiej i na progu rewolucji technicznej w mediach, związanej z cyfrowym nadawaniem programów, bezsprzecznym wymogiem staje się szczegółowe określenie współpracy Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z Prezesem Rady Ministrów. 
W szczególności konieczne jest:
•	opracowanie dokumentu, w którym nastąpi określenie procedur wykonawczych do art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy,
•	określenie w procedurze wykonawczej zasad regularnej współpracy z Prezesem Rady Ministrów i organami administracji rządowej, harmonogramu tej współpracy oraz jej planu i zakresu merytorycznego,
•	określenie zakresu merytorycznego badań i analiz strategicznych, dotyczących rynku audiowizualnego, przeprowadzanych zarówno pod względem finansowym, jak i organizacyjnym z organami administracji rządowej,
•	przeprowadzanie konsultacji z Krajową Radą Radiofonii i Telewizji na każdym etapie tworzenia projektów aktów prawnych, regulujących dziedzinę mediów audiowizualnych, 
•	zagwarantowanie Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji możliwości wykonywania zwiększonych zadań, co zostało również podkreślone w szóstym raporcie Komisji Europejskiej, monitorującym przygotowania Polski do członkostwa w Unii Europejskiej. W raporcie tym podkreśla się konieczność wzmocnienia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji tak, aby skutecznie mogła monitorować przestrzeganie przepisów, regulujących rynek audiowizualny.

 1.16	Utworzona w 1993 roku Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji stanęła przed bezprecedensowym zadaniem budowy demokratycznego ładu medialnego, zapewnienia pluralizmu, wolności słowa i prawa do informacji. 
Do najważniejszych wydarzeń, które zdecydowały o ustanowieniu nowego ładu w eterze, trzeba zaliczyć w szczególności przekształcenie Polskiego Radia i Telewizji w spółki Skarbu Państwa i powołanie nowych władz mediów publicznych w końcu 1993 roku. Tym samym Krajowa Rada stworzyła podstawy działania publicznej radiofonii i telewizji, mających określoną ustawowo misję społeczną, edukacyjną i kulturotwórczą. 
W następnych latach - nadzorując i wspierając pracę mediów publicznych (m.in. poprzez przydziały częstotliwości, podział abonamentu, wybory rad nadzorczych i rad programowych, udział w pracach dotyczących reformy TVP, projekty nowelizacji ustawy o radiofonii i telewizji) - Krajowa Rada przyczyniła się do tego, iż polskie media publiczne mają dziś (w przeciwieństwie np. do Czech) mocną i trwałą pozycję na rynku medialnym i są przygotowane do konfrontacji z wyzwaniami niesionymi przez rozwój technologiczny i integrację europejską. 

1.17	Kolejnymi ważnymi wydarzeniami, decydującymi o ustanowieniu nowego ładu w eterze były dwa publiczne procesy koncesyjne, które przyczyniły się do powstania w naszym kraju pluralistycznej mapy radiowych i telewizyjnych prywatnych stacji koncesjonowanych. 
W latach 1993-1994 Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji przygotowała i przeprowadziła pierwszy proces koncesyjny, w którym przyznano koncesje na jeden program telewizyjny ogólnokrajowy (Telewizja POLSAT), jeden program telewizyjny kodowany (CANAL+) oraz na trzy ogólnokrajowe programy radiowe (RFM FM i ZET oraz radio społeczne o charakterze wyznaniowym - Radio Maryja). 
W pierwszym procesie koncesyjnym przyznano również liczne koncesje lokalne, w tym 47 stacjom diecezjalnym Kościoła katolickiego. 
W rezultacie drugiego procesu koncesyjnego, przeprowadzonego w latach 1995-1997, powstały dwie ponadregionalne sieci telewizyjne: sieć północna, którą otrzymał TVN (współdziałający z siecią Telewizji Wisła w Polsce południowej – obie te sieci następnie połączyły się) oraz sieć centralna, na program „Nasza Telewizja”, której właścicielem była spółka Polskie Media S.A. Podczas tego procesu rozszerzono także zasięg, dotąd tylko lokalnej Telewizji Niepokalanów.

1.18	W radiofonii rozbudowywano systematycznie trzy sieci ogólnokrajowe, przyznane w pierwszym procesie koncesyjnym oraz sieci ponadregionalne. W obu procesach koncesyjnych wydano prawie 190 koncesji na emisje programów o charakterze lokalnym lub regionalnym. W następnych latach Krajowa Rada przeszła od organizowania wielkich procesów koncesyjnych do stałej działalności koncesyjnej, uzupełniając systematycznie mapę polskich mediów elektronicznych. 
W rezultacie działań Krajowej Rady w ciągu kilku lat zbudowana została od podstaw pluralistyczna struktura prywatnej radiofonii i telewizji koncesjonowanej, o zróżnicowanych formatach programowych, zaspakajająca zróżnicowane potrzeby odbiorców. Polski rynek audiowizualny został zaliczony do najbardziej rozbudowanych i różnorodnych rynków medialnych w Europie Środkowo-Wschodniej. 

1.19	W drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych Krajowa Rada stanęła wobec nowych wyzwań związanych z żywiołowo zachodzącymi na polskim rynku medialnym procesami, a w szczególności procesami związanymi z różnorodnymi formami integracji nadawców, wywołanymi zarówno przyczynami ekonomicznymi, jak i wchodzeniem do Polski satelitarnych programów zagranicznych i rozwojem technologii cyfrowej.
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji w sposób aktywny starała się regulować te procesy, dostosowując elastycznie swą politykę wobec nadawców do wymogów sytuacji rynkowej, zezwalając na procesy integracyjne (np. zgoda na powstanie grup stacji lokalnych, skupionych wokół spółki Agora S.A. spółki ZPR S.A., czy zgoda na powstanie kościelnego radia PLUS). Jednocześnie Krajowa Rada stawiała warunek zachowania charakteru lokalnego stacji. 
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji podejmowała też negocjacje z nadawcami emitującymi programy dla Polski z zagranicy (tzw. nadawcy zdelokalizowani), sugerując przeniesienie miejsca nadawania do Polski, poszanowanie polskiego prawa i interesów polskich twórców. Takie negocjacje dotyczyły np. Wizji TV, HBO. Powstanie platform cyfrowych spowodowało podporządkowanie się nadawców zdelokalizowanych prawu polskiemu. 
W pracach nad nowelizacją europejskiej Konwencji o Telewizji Ponadgranicznej eksperci delegowani przez Krajową Radę przyczynili się do wprowadzenia do konwencji art. 24a, uznającego delokalizację za nadużycie praw. W rezultacie wielostronnych działań Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji większość nadawców zagranicznych podporządkowała się wymogom prawa polskiego. 
Potwierdziła się też teza, iż zadania aktywnego regulatora państwowego na rynku mediów nie kończą się wraz z rozdaniem koncesji, a rozwój sytuacji wymaga stałego nadzoru i szybkiego reagowania na nowe zjawiska technologiczne w interesie polskiego państwa i polskich nadawców, również na arenie międzynarodowej.

1.20	Istotne znaczenie dla rynku nadawców radiowych miały te działania Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, które dotyczyły zaniechania nadawania w dolnym paśmie UKF. Do 2000 roku wszyscy nadawcy radiowi w Polsce zakończyli emisję w zakresie tzw. „dolnego” UKF (66-74 MHz) i otrzymali od Krajowej Rady odpowiednie częstotliwości w „górnym” UKF (87,5-108 MHz), co spowodowało dostosowanie w tym zakresie naszej radiofonii do norm zachodnioeuropejskich. 

1.21	W 2000 roku Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji przeprowadziła proces ponownego wydania nadawcom radiowym koncesji, których siedmioletni okres ważności wygasł. Proces koncesyjny musiano przeprowadzić od nowa, ustawa bowiem nie przewidywała procedury przedłużania terminu obowiązywania koncesji. Zakończono też w tym czasie proces budowania sieci nadawczych dla koncesjonariuszy ogólnokrajowych. 
W konsekwencji tych wszystkich działań Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji polski rynek medialny nie odbiega dziś od sytuacji w krajach zachodnioeuropejskich. Jego zasadnicza pluralistyczna formuła, założona w 1992 roku w ustawie o radiofonii i telewizji, została zrealizowana.
W roku 2004 Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji prowadziła postępowanie, dotyczące wniosków złożonych o ponowne udzielanie koncesji nadawcom telewizyjnym, na przykład ogólnopolskiej Telewizji Polsat. 
Informacje dotyczące działań podejmowanych w związku z ponownym wydaniem koncesji znajdują się w rozdziale IV „Sprawozdania Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z rocznego okresu działalności.” 

1.22	Ważnym dokonaniem Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji było opracowanie aktów wykonawczych do ustaw regulujących działalność na rynku audiowizualnym. Rozporządzenia KRRiT regulują tak ważne dziedziny jak:
•	ochrona dzieci i młodzieży przed szkodliwym dla ich rozwoju wpływem audycji telewizyjnych i radiowych, 
•	działalność reklamowa i sponsorska nadawców,
•	dostęp przedstawicieli życia politycznego i publicznego do środków przekazu,
•	prowadzenie kampanii wyborczych w mediach. 
Istotne działania Krajowej Rady podejmowane były w celu popularyzacji idei edukacji medialnej. 
W latach 2000 - 2002 jeden z głównych kierunków prac Krajowej Rady związany był z perspektywą wprowadzania do Polski technologii cyfrowej i tzw. nowych mediów oraz ich regulacji (np. Internetu). W związku z tym Krajowa Rada opracowała raport pt.„Strategia rozwoju naziemnej radiofonii i telewizji cyfrowej w Polsce”, w którym postuluje przyjęcie narodowego programu działań związanych z wprowadzaniem naziemnej emisji cyfrowej radia i telewizji. Raport został przekazany Prezydentowi RP, rządowi i parlamentowi.

1.23 Przedstawienie najważniejszych z wyżej wymienionych dokonań z działalności Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w latach 1993 – 2004, jednocześnie pokazuje najbardziej istotne funkcje, które zostały powierzone KRRiT w drodze ustawy.
Funkcje te łączą się z kontrolą i ochroną prawa oraz z administrowaniem dziedziną radiofonii i telewizji.

Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji a wyzwania dla europejskiego sektora mediów audiowizualnych

1.24	Konwergencja technologiczna i integracja rynkowa powodują, że wyzwaniom stojącym przed polityką i regulacją medialną łatwiej jest sprostać strukturom regulacyjnym, zdolnym formułować wszechstronną politykę i praktykę regulacyjną w odniesieniu do całego sektora mediów elektronicznych. 
Coraz więcej państw odwołuje się do modelu zintegrowanych regulatorów radiofonii, telewizji i telekomunikacji, dysponujących w wielu przypadkach kompetencjami w zakresie regulacji konkurencji w tych dziedzinach. Pozwala to na stworzenie systemu kompleksowej polityki i regulacji mediów elektronicznych, zdolnej do ogarnięcia całego sektora i realizowania kompleksowej polityki, uwzględniającej sytuację we wszystkich segmentach.
Integracja europejska i włączenie Polski we współtworzenie oraz realizowanie wspólnotowej polityki audiowizualnej i medialnej oznaczać będą nowe, istotne zadania dla Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. 
Krajowa Rada będzie musiała zarówno sama włączyć się we wszystkie wcześniej wymienione dziedziny polityki audiowizualnej Unii Europejskiej, jak i uczestniczyć w wypracowywaniu strategii i polityki państwa w tych dziedzinach.
W odniesieniu do głównych zadań, zgodnie z art. 3 dyrektywy o telewizji bez granic, KRRiT będzie miała obowiązek zapewnienia stosowania dyrektywy przez nadawców, podlegających polskiej jurysdykcji. Może to wymagać reagowania na działania stron trzecich, w tym obywateli innych Państw Członkowskich, którzy zgodnie z przepisami prawa krajowego będą mogli zwracać się do właściwych organów sądowych lub innych władz polskich w celu zapewnienia przestrzegania prawa przez nadawców.
Zadanie to obejmować będzie nie tylko nadzór nad nadawcami, znajdującymi się w polskiej jurysdykcji, ale też dotyczyć będzie podejmowania działań w przypadku, gdyby przepisy dyrektywy były naruszane przez programy ponadgraniczne, docierające do Polski z innych krajów członkowskich. 
Krajowa Rada będzie wtedy miała obowiązek nawiązania kontaktów z organem regulacyjnym kraju, w którego jurysdykcji znajduje się nadawca, jak również z Komisją Europejską, aby zapobiegły naruszaniu prawa wspólnotowego. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji będzie miała m.in. prawo – po wyczerpaniu innych kroków – zawieszenia rozprowadzania programów ponadgranicznych, naruszających przepisy dyrektywy.
Z tym uprawnieniem wiąże się udział w konsultacjach międzynarodowych, związanych z rozwiązaniem ewentualnych konfliktów jurysdykcyjnych. Przeniesiony z dyrektywy do ustawy o radiofonii i telewizji zespół kryteriów, wykorzystywanych w określaniu właściwości jurysdykcyjnej dla nadawców ponadgranicznych, wymaga rozważenia czynników związanych ze strukturą, organizacją i działalnością programową nadawcy. Wymaga również współpracy i konsultacji z organami regulacyjnymi innych krajów.
Po przystąpieniu Polski do systemu ochrony prawa dostępu widzów do ważnych wydarzeń, określonego w dyrektywie, zadaniem KRRiT będzie nadzorowanie przestrzegania tych przepisów. 
Szanowane muszą być prawa nie tylko widzów polskich do obejrzenia w telewizji ogólnodostępnej ważnych wydarzeń, określonych w polskich przepisach, ale także prawa widzów w innych krajach – gdyby prawa wyłączności do wydarzeń, objętych listą innego kraju wykupił polski nadawca. 
Może to wymagać rozstrzygania konfliktów między nadawcami, oceny, który z nich właściwie stosuje przepisy, a który nie, analizy cen programu kodowanego, żądanych przez nadawcę od nadawcy programu ogólnodostępnego w Polsce lub w innym kraju, współpracy z władzami i organami regulacyjnymi z innych krajów itp.
Zgodnie z przepisami dyrektywy, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji będzie miała obowiązek co dwa lata składać Komisji Europejskiej sprawozdanie dotyczące wykonania postanowień dyrektywy w zakresie promocji produkcji europejskiej i niezależnej. Sprawozdanie to będzie musiało zawierać dane statystyczne, dotyczące osiągnięcia udziału produkcji europejskiej i niezależnej w czasie nadawania w każdym z programów telewizyjnych, podlegających jurysdykcji danego Państwa Członkowskiego, a także w przypadku nieosiągnięcia tego udziału, wskazywać na przyczyny oraz omówić podjęte lub planowane działania na rzecz jego osiągnięcia.
Ze względu na program intensywnych prac nad nowelizacją dyrektywy, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji będzie uczestniczyć w konsultacjach, pracach analitycznych, jak również w pracach struktur unijnych zaangażowanych w nowelizację.
Dostosowanie prawa polskiego do prawa unijnego oznaczać będzie zniesienie ograniczeń kapitałowych dla podmiotów unijnych, inwestujących w radiofonię i telewizję w Polsce (przy zachowaniu ograniczenia 49% dla podmiotów pozaunijnych). 
Dla KRRiT będzie to wiązało się z różnymi obowiązkami, w tym z obowiązkiem prowadzenia takiej polityki koncesyjnej, aby ze swobody inwestycji korzystały podmioty rzeczywiście na to zasługujące. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji będzie określała warunki koncesji zgodnie z wymogami międzynarodowymi i polską polityką medialną, jak również zapobiegała ewentualnej nadmiernej koncentracji kapitału na rynku mediów. 

1.25	Liczne obowiązki Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji będzie realizowała w związku z przepisami wspólnotowymi, dotyczącymi pomocy państwa dla radiofonii i telewizji publicznej. 
Komunikat Komisji Europejskiej z 2001 roku w sprawie stosowania zasad pomocy państwowej dla radiofonii i telewizji publicznej zawiera kryteria, którymi Komisja będzie kierować się przy podejmowaniu decyzji w sprawie skarg związanych z pomocą dla nadawców publicznych. 
Z samej treści komunikatu wynika jednak, że ocena skutków pomocy państwowej dla konkurencji i rozwoju handlu musi być dokonywana na podstawie okoliczności konkretnego wypadku, przy uwzględnieniu cech danego rynku. Dla ewentualnej oceny dokonywanej przez Komisję istotne znaczenie będą miały działania, podejmowane przez KRRiT oraz dostarczane przez nią informacje i analizy. 
W komunikacie określone zostały ogólne zasady pomocy państwa dla nadawców publicznych, wśród których najważniejsze to:
•	uznanie szczególnego charakteru publicznej radiofonii i telewizji, jako nieporównywalnej z innymi usługami publicznymi,
•	podkreślenie znaczenia pomocy finansowej państwa dla nadawców publicznych i jej wpływu na warunki handlu między państwami członkowskimi,
•	uznanie publicznej radiofonii i telewizji za usługę w ogólnym interesie gospodarczym.
Komunikat Komisji Europejskiej w zakresie misji publicznej radiofonii i telewizji podkreśla konieczność:
•	poszanowania (zgodnie z Protokołem Amsterdamskim) kompetencji państw członkowskich do zdefiniowania misji publicznej radiofonii i telewizji. W tym zakresie konieczny będzie udział Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji,
•	dopuszczenia szerokiej definicji misji, wymagającej zrównoważonej i zróżnicowanej oferty programowej, która zapewni realizację demokratycznych, społecznych i kulturalnych potrzeb społeczeństwa oraz zagwarantuje pluralizm. Obowiązki publiczne mogą mieć charakter ilościowy lub jakościowy, co musi znaleźć odzwierciedlenie w licencjach programowych, przyznawanych nadawcom publicznym przez KRRiT,
•	objęcia misją publiczną także nowych usług (np. internetowych serwisów informacyjnych) z uwzględnieniem potrzeb demokratycznych, społecznych i kulturalnych danej społeczności,
•	ograniczenia roli organów europejskich do kontroli realizacji misji publicznej, wyłącznie do przypadków rażących naruszeń, czyli obejmowania misją takiej działalności, która nie powinna być uznana za zaspokajającą potrzeby demokratyczne, społeczne i kulturalne danej społeczności (np. handel elektroniczny). Oznacza to obowiązek KRRiT do realizowania tej kontroli i w razie konieczności informowania Komisji Europejskiej o jej wynikach,
•	oddzielenia misji od środków jej finansowania. Dopuszcza się prowadzenie przez nadawców działalności komercyjnej (np. sprzedaży czasu reklamowego), ale działalność taka nie może być uznawana za część misji publicznej,
•	wprowadzenia jasnej i precyzyjnej definicji misji nadawców publicznych w ustawie i w licencjach programowych.
Komunikat Komisji Europejskiej dotyczący powierzenia misji i nadzoru nad jej wykonaniem, podkreśla potrzebę wydania oficjalnego aktu prawa stanowionego bądź umowy lub licencji programowej, a ponadto zwraca uwagę na:
•	 potrzebę zapewnienia efektywnego monitorowania wykonywania misji publicznej – co jest zadaniem państw członkowskich i powinno być realizowane przez organ niezależny od nadawców, 
•	pozostawienie państwom członkowskim kompetencji do wybrania systemu finansowania publicznej radiofonii i telewizji, przy dopuszczeniu zasady tzw. dualnego finansowania (ze środków publicznych i z reklamy).
W komunikacie Komisji Europejskiej zwraca się uwagę na zasadę proporcjonalności pomocy publicznej. Zasada ta zgodnie z komunikatem oznacza, że:
•	pomoc państwa nie może wykraczać poza to, co jest niezbędne do pokrycia kosztów netto misji publicznej, przy czym o przekroczeniu tego zakresu świadczyć może np. praktyka zaniżania cen usług niepublicznych poniżej poniesionych kosztów, 
•	konieczne jest dokonywanie oceny uczciwości konkurencji, przy uwzględnieniu pomocy państwa z tytułu wykonywania misji publicznej, określanej i finansowanej przez państwo. Oznacza to dla Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji obowiązek dokonywania starannej analizy działalności programowej nadawców publicznych oraz kosztów tej działalności w celu osiągnięcia proporcjonalności pomocy publicznej.
Komunikat Komisji Europejskiej formułuje również zasadę jasnego oddzielenia działalności misyjnej i działalności komercyjnej oraz prowadzenia odrębnej rachunkowości. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji zostanie zobowiązana do ścisłego nadzorowania rozliczeń finansowych.

1.26	Ważne zadania Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji wiązać się będą z realizacją strategicznego celu Unii Europejskiej, jakim jest możliwie jak najszybsza cyfryzacja mediów audiowizualnych i wprowadzenie naziemnej radiofonii i telewizji cyfrowej. 
	Komunikat Komisji Europejskiej z września 2003 roku na temat konwersji cyfrowej zawiera listę problemów, które powinny być ujęte w planach krajów członkowskich, dotyczących przeprowadzenia tego procesu:
•	opracowanie strategicznego planu konwersji cyfrowej,
•	określenie społecznych, kulturalnych, politycznych i gospodarczych celów, realizowanych przez cyfrową radiofonię i telewizję,
•	określenie zasad prowadzenia gospodarki częstotliwościami przed, w trakcie i po konwersji cyfrowej, a w szczególności określenie usług, zasięgu, podmiotów korzystających z częstotliwości, warunków ich użytkowania i dokonywania rezerwacji, 
•	stworzenie metod przeprowadzania konwersji, służących realizacji założonych celów, a przede wszystkim określeniu typów sieci, świadczonych usług, roli instytucji publicznych, głównych uczestników procesu, zasad koncesjonowania,
•	opracowanie wstępnego harmonogramu realizowania konwersji wraz z docelową datą rezygnacji z transmisji analogowej,
•	wypracowanie polityki tworzenia i realizacji strategii konwersji oraz mechanizmów konsultacji przy zaangażowaniu wszystkich zainteresowanych stron, 
•	wypracowanie kryteriów oceny realizacji założonych celów, stosowanych wskaźników oraz sposobu ich modyfikacji lub zmiany strategii, 
•	dokonywanie analiz rynku, oceny efektywności nakładów, uzasadnienia wyboru mechanizmów interwencji publicznej,
•	opracowanie systemu bodźców i zachęt w celu realizacji założeń strategii (bodźce i zachęty o charakterze politycznym, informacyjnym, regulacyjnym, finansowym, gospodarczym),
•	wypracowanie metod realizacji procesu w odniesieniu do transmisji, zawartości programowej, odbioru i użytkowania, 
•	przygotowanie propozycji dotyczących współpracy i koordynacji działań na poziomie wspólnotowym.
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji będzie musiała spełnić zasadniczą funkcję przy realizacji większości z tych zadań. 

1.27	Z punktu widzenia polityki państwa wprowadzanie radiofonii i telewizji cyfrowej ma służyć następującym celom:
•	ochronie interesu publicznego, którego medialnymi wyznacznikami są: dostęp do informacji, dóbr kultury i sztuki, ułatwianie korzystania z oświaty i dorobku nauki, upowszechnianie edukacji obywatelskiej, dostarczanie rozrywki oraz popieranie krajowej twórczości audiowizualnej, pluralizm polityczny i światopoglądowy,
•	stymulowaniu wzrostu rodzimej produkcji audiowizualnej przez zwiększenie liczby programów polskich nadawców publicznych i koncesjonowanych,
•	wyrównywaniu szans w dostępie do bogatej oferty programowej i usług dodanych osobom, które obecnie nie korzystają z telewizji kablowej i satelitarnej,
•	zapewnieniu udziału w procesie zagospodarowania sieci cyfrowych przede wszystkim nadawcom, emitującym obecnie programy w sieciach analogowych, 
•	zapewnieniu równych szans nadawcom publicznym i koncesjonowanym,
•	realizacji zadań określonych w „Strategii informatyzacji Rzeczypospolitej Polskiej e‑Polska”,
•	rozwojowi technicznemu, gospodarczemu i rynkowemu radiofonii i telewizji w Polsce oraz rozwojowi przemysłu elektronicznego.
Dotychczasowe doświadczenia państw zachodnich wskazują na porażkę strategii wprowadzania naziemnej telewizji cyfrowej, opartej na kanałach płatnych. Z doświadczeń tych natomiast wynika powodzenie oferty składającej się z kanałów bezpłatnych. Wynika też konieczność stworzenia systemu bodźców i zachęt dla nadawców, którzy mają sfinansować przejście na cyfrową transmisję sygnału z zachowaniem, w okresie przejściowym, transmisji analogowej (tzw. simulcasting). W systemie tym należy uwzględnić programy i dotacje rządowe. 
Dotychczasowe doświadczenia wskazują też na konieczność tworzenia porozumień między administracją i organami regulacyjnymi a nadawcami, dostawcami usług dodatkowych, sieciami transmisyjnymi oraz producentami i dystrybutorami sprzętu konsumenckiego.
Istotnym elementem przygotowań do wprowadzenia naziemnej radiofonii i telewizji cyfrowej jest właściwa gospodarka częstotliwościowa, pozwalająca na udostępnienie odpowiedniej liczby częstotliwości w celu uruchomienia multipleksów na okres równoległej transmisji analogowej i cyfrowej.
Wszystkie te działania będą wymagały zaangażowania Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

1.28	Z wprowadzeniem radiofonii i telewizji cyfrowej w Polsce wiąże się problematyka wdrażania tzw. pakietu dyrektyw dotyczących komunikacji elektronicznej, przyjętego w Unii Europejskiej w 2002 roku.
Jakkolwiek dyrektywy pomijają kwestię regulacji zawartości komunikowania i odnoszą się do infrastruktury technicznej i transmisyjnej, mają jednak istotne znaczenie dla radiofonii i telewizji, m.in. w takich dziedzinach, jak: 
•	uprawnienia do prowadzenia działalności transmisyjnej,
•	przydziały częstotliwości,
•	dostęp do sieci dystrybucyjnych,
•	realizacja obowiązku „must carry”, czyli kolejności umieszczania programów,
•	systemy warunkowego dostępu. 
Stąd transpozycja dyrektyw wymaga uwzględnienia konsekwencji przyjętych rozwiązań. Wskazuje na to dyrektywa 2002/19/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 7 marca 2002 roku w sprawie dostępu do sieci łączności elektronicznej i urządzeń towarzyszących oraz połączeń międzysieciowych (tzw. dyrektywa o dostępie), która stwierdza w pkt. 10 preambuły: zasady prawa konkurencji mogą okazać się niewystarczające dla zapewnienia różnorodności kulturowej i pluralizmu mediów w dziedzinie telewizji cyfrowej.
Sprawy tej dotyka również dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2002/21/WE z 7 marca 2002 roku o wspólnych uregulowaniach ramowych dotyczących udostępniania sieci i usług łączności elektronicznej (tzw. dyrektywa o uregulowaniach ramowych), która stwierdza w pkt. 5 preambuły: konieczne jest oddzielenie unormowań dotyczących sposobów przekazywania informacji od unormowań dotyczących ich treści. (…) Oddzielenie unormowań dotyczących sposobów przekazywania informacji od unormowań dotyczących ich treści nie stoi jednak na przeszkodzie uwzględnianiu występujących pomiędzy nimi powiązań, w szczególności w celu zapewnienia pluralizmu mediów, różnorodności kulturowej i ochrony konsumenta. 
Dyrektywy unijne nie narzucają krajom członkowskim sposobu ich transpozycji, pozostawiając swobodę pod warunkiem osiągnięcia założonego celu. Dlatego niezbędny będzie udział Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w określaniu zasad rezerwacji częstotliwości na cele cyfrowej transmisji radiofonicznej i telewizyjnej. Udział KRRiT będzie też niezbędny w określaniu roli i zadań operatorów multipleksów, decydowaniu o sposobie zapełnienia pojemności multipleksu i oferowanych w nich zestawach programów, a także w określaniu zasad działania systemów warunkowego dostępu i elektronicznych przewodników po programach.
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji będzie musiała rozstrzygać ewentualne konflikty między podmiotami działającymi na tym rynku. Niezbędny też będzie udział KRRiT w badaniu rynków i identyfikowaniu podmiotów o znaczącej pozycji rynkowej, jak również określaniu warunków ich działalności.

1.29	Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji ma też istotną rolę do odegrania w realizacji Strategii Lizbońskiej Unii Europejskiej, zmierzającej do rozwoju gospodarki opartej na wiedzy w ramach wprowadzania krajów członkowskich do ery społeczeństwa informacyjnego. 
Społeczeństwo informacyjne to także społeczeństwo mediów, będących z jednej strony elementem zintegrowanego sektora telekomunikacyjno-informatycznego, a z drugiej znaczącym działem gospodarki, miejscem zatrudnienia rosnącej liczby ludzi, a także uczestnikiem międzynarodowego obrotu dziełami audiowizualnymi i źródłem liczącej się części dochodu narodowego. 
W społeczeństwie tym nastąpi ścisły związek cyfryzacji radia i telewizji z informatyzacją kraju. Koncepcje rozwoju społeczeństwa informacyjnego powinny uwzględniać bardzo istotny, a w przyszłości być może nawet dominujący element, czyli właśnie telewizję cyfrową. 
Rozwój telewizji cyfrowej ma zatem znaczenie strategiczne dla osiągania znacznie szerszego celu - wprowadzania społeczeństwa informacyjnego. Plany informatyzacji kraju i budowy podstaw społeczeństwa informacyjnego nie mogą pomijać istotnej roli mediów elektronicznych. 
Konwergencja technologiczna prowadzić musi w konsekwencji także do swego rodzaju konwergencji w zakresie polityki państwa i regulacji. Oznacza to konieczność przełamywania barier resortowych w poszukiwaniu podejścia, pozwalającego nadać właściwy kierunek procesom zachodzącym dotąd w odrębnych dziedzinach gospodarki. 
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji gotowa jest do aktywnej współpracy ze wszystkimi resortami i podmiotami zaangażowanymi w proces tworzenia społeczeństwa informacyjnego, często definiowanego jako społeczeństwo wiedzy.

1.30	Zagwarantowanie Krajowej Radzie Radiofonii i Telewizji możliwości wykonywania zwiększonych zadań w związku z akcesją zostało podkreślone w szóstym raporcie Komisji Europejskiej z 5 listopada 2003 roku, w sprawie monitorowania przygotowań Polski do członkostwa w Unii Europejskiej. 
W raporcie tym podkreślono konieczność wzmocnienia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji tak, aby skutecznie mogła monitorować przestrzeganie przepisów, regulujących rynek audiowizualny. 
Komisja Europejska oceniając politykę audiowizualną stwierdziła, że w celu zakończenia transpozycji acquis w dziedzinie polityki audiowizualnej, Polska musi w pełni dostosować swoje przepisy ramowe (ustawa o radiofonii i telewizji) w zakresie kryteriów jurysdykcji, definicji dzieł europejskich, niektórych aspektów odnoszących się do promocji dzieł europejskich i niezależnych, dostępu do ważnych wydarzeń i liberalizacji kapitałowej. Zdolność administracyjna do wdrażania audiowizualnego acquis jest zasadniczo satysfakcjonująca, chociaż Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji będzie musiała zostać wzmocniona - po zmianach w ustawie o radiofonii i telewizji - tak, aby skutecznie monitorowała przestrzeganie nowych przepisów.

Proponowane kierunki polityki państwa w dziedzinie rynku mediów elektronicznych

1.31	W publicznej dyskusji na temat roli krajowych ciał regulujących, toczonej w ostatnich latach w krajach Europy, zwyciężyło przekonanie, że konieczne jest istnienie jednego silnego krajowego regulatora, który powinien zarówno zajmować się regulacją mediów, jak i integrującą się z nimi dziedziną nowych mediów (Internet) i łączności elektronicznej.
Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji mając świadomość wyzwań, jakie stoją przed Polską i sektorem mediów elektronicznych w związku z wejściem do UE oraz wyzwań w kontekście rozwoju nowych technologii, w formie umowy bliźniaczej z Dyrekcją Rozwoju Mediów we Francji, pt. „Kształtowanie i dostosowanie polityki audiowizualnej w warunkach konwergencji technologicznej”, realizuje od października 2002 roku projekt PHARE 2001. 
Projekt kończy się w maju 2004 roku, a więc w chwili wejścia Polski do Unii Europejskiej. 
Celem tego projektu było zaproponowanie kompleksowych rozwiązań dla sektora radiowo-telewizyjnego, dostosowującego działalność organów regulacyjnych i podmiotów rynkowych do całości uregulowań prawnych występujących w Unii Europejskiej. 
W pracach nad tym złożonym i wielowątkowym projektem uczestniczyło blisko 40 ekspertów z ośmiu krajów Unii. 
Końcowym efektem prac jest studium zatytułowane: „Polityka państwa polskiego w dziedzinie mediów elektronicznych w kontekście europejskiej polityki audiowizualnej. Założenia strategiczne do nowej ustawy o mediach elektronicznych oraz nowelizacji innych ustaw”, które nazwane zostało tzw. Białą Księgą. Publikacja tego studium poprzedzona została, wstępnym roboczym dokumentem, tzw. „Zieloną Księgą”, który po publicznej prezentacji, we wrześniu 2003 roku, skierowany został do konsultacji i oceny zainteresowanych osób, instytucji i ekspertów. 
„Biała Księga" jest pierwszą próbą całościowego podejścia do kwestii polityki państwa polskiego w dziedzinie mediów elektronicznych, a zarazem syntezą polityki europejskiej w tej dziedzinie. Zawarte w tym dokumencie propozycje rozwiązań, osadzone są na tle rozwiązań i instytucji już działających w Unii Europejskiej, a zarazem wychodzą z założenia, że istniejące różnice historyczne, społeczne, kulturowe i prawne wymagają dostosowania do warunków polskich. Zasadniczym celem dokumentu jest dostarczenie racjonalnych i udokumentowanych przesłanek dla projektowania konkretnych rozwiązań regulacyjnych polskiego systemu mediów elektronicznych. 
Zgodnie z procedurami właściwymi dla projektów europejskich, oczekiwane jest ustosunkowanie się organów państwa do propozycji, zawartych w dokumencie kończącym projekt, tak aby rozważyć celowość i zasadność przeprowadzenia określonych zmian prawnych i regulacyjnych w dziedzinie radia i telewizji.